Солтүстік Қазақстан мен Ресей Федерациясының шекаралас аудандарының топонимикалық ландшафтын интегралды зерттеу

Зерттеуді Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің Ғылым комитеті қаржыландырады (грант № АР19676219).

Жоба жетекшісі: Сабиева Е.В., ф.ғ.к.

Жоба орындаушылары: Сабиева Е.В., ф.ғ.к., Дмитриев П.С., б.ғ.к., Какимова М.Е., ф.ғ.к., Фомин И.А., магистр, Седельников И.А., магистр.

Орындалу мерзімі: 2023 – 2025 жж.

Жобаның мақсаты: Солтүстік Қазақстан мен Ресейдің шекаралас аумақтарының топонимикалық ландшафтының интегралды сипаттамасы, топонимикалық материалдың толық ауқымды базасын құру, топонимдер арқылы Ресейдің шекаралас аумақтарында қазақтардың қоныстануының тарихи ареалдарын анықтау, этностардың рухани және материалдық мәдениетін қалыптастырудағы топонимдердің рөлін анықтау, туған өлке объектілері атауларының призмасы арқылы өскелең ұрпаққа рухани-адамгершілік құндылықтарды сіңіру.

Күтілетін нәтижелер: лингвистикалық, тарихи және географиялық аспектілерде интегралды зерттеу жүргізу, бұл жобаның Қазақстанда жүргізіліп жатқан басқа топонимикалық зерттеулерден басты айырмашылығы болып табылады. Білімнің іргелес салалары (лингвистика, тарих, география) бойынша қолда бар деректерді жинақтау, оларды біріктіру және зерттелетін аумақтардың топонимикалық ландшафтының тұтас бейнесін ұсыну.

Жобаның сипаттамасы: Жобаны іске асыру кезінде топонимикалық кеңістікті сипаттау, ұсынылған топонимикалық лексиканың пайда болуының, дамуының, жұмыс істеуінің және бейімделуінің жалпы және ерекше әмбебаптарын анықтау жоспарлануда. Зерттеу нәтижелері бойынша монография мен топонимикалық сөздік шығару жоспарлануда. Зерттеудің тарихи аспектісі Қазақстан мен РФ мұрағат қоймаларынан тарихи дереккөздер кешенін жинауды, жинақтауды және ғылыми айналымға енгізуді көздейді. Аймақтың топонимикасы бойынша деректану материалдарының жинағын шығару, сондай-ақ ғылыми мақалалар жариялау.

Жобаның мәлімделген тақырыбы шеңберінде зерттеудің географиялық аспектісі зерттелетін аумақтардың географиялық топонимикасы бойынша карталар кешенін шығаруды, 2D-карталарды (ГАЖ-технологиялардың көмегімен) жасауды, сондай-ақ Солтүстік Қазақстан облысының белгілі бір тарихи-мәдени объектісінің 3D-картасын жасауды көздейді. Жоба шеңберінде туристік маршруттар (әр түрлі күрделіліктегі, тақырыптағы және халықтың жас ерекшеліктерін ескере отырып) әзірленетін болады. Туристік маршруттардың сызбаларын жасау кезінде басшылық бола алатын тарихи топонимия бойынша карталар мен сызбаларды әзірлеу. Зерттеу нәтижелері мектеп және ЖОО курстарын оқыту практикасында, сондай-ақ өскелең ұрпақтың бойында қазақстандық патриотизмді қалыптастыру және оларға ұлтаралық, этномәдени және көпконфессиялық толеранттылықты сіңіру мақсатында тәрбие іс-шараларын жүргізу үшін пайдаланылуы мүмкін.